• info@drozgeozdemir.com
0532 483 00 40
Click here
Doç. Dr. Özge Özdemir

Tarama Testleri

Gebelikte yapılan tarama testleri, anne karnındaki bebeğin bazı doğumsal hastalıklar açısından risk altında olup olmadığını belirlemeyi amaçlayan, tamamen zararsız ve non-invaziv testlerdir. Bu testler, doğrudan bir tanı koymaz; ancak bazı genetik ya da yapısal bozuklukların varlığına dair risk hesaplaması yaparak, gerekirse ileri tanı testlerine yönlendirme yapılmasına olanak sağlar.

Tarama Testlerinin Amacı Nedir?

Gebelikte uygulanan tarama testlerinin temel amacı; Down sendromu (Trizomi 21), Edwards sendromu (Trizomi 18), Patau sendromu (Trizomi 13) gibi kromozomal anomaliler ile nöral tüp defekti gibi yapısal bozuklukların erken dönemde fark edilmesini sağlamaktır. Bu sayede aileye, gebelik süreci ve doğum sonrası hakkında bilinçli karar verebilme imkânı tanınır.

Hangi Tarama Testleri Uygulanır?

Tarama testleri gebeliğin haftalarına göre planlanır. En yaygın kullanılan testler şunlardır:

  • İkili Test (1. Trimester Tarama Testi): 11–14. haftalar arasında yapılır. Ultrason ile ense kalınlığı ölçümü ve annenin kanından PAPP-A ve β-hCG düzeylerine bakılarak kromozom anomalileri için risk değerlendirmesi yapılır.
  • Üçlü ve Dörtlü Test (2. Trimester Tarama Testleri): 16–20. haftalar arasında uygulanır. Annenin kanındaki AFP, β-hCG, estriol ve inhibin A düzeylerine göre bebeğin Down sendromu ve nöral tüp defekti açısından riski değerlendirilir.
  • NIPT (Non-İnvaziv Prenatal Test): 10. haftadan itibaren uygulanabilir. Annenin kanından elde edilen fetal DNA üzerinden yüksek doğruluk oranı ile trizomi riskleri hesaplanır. Tanı testi değildir, ancak risk değerlendirmesi oldukça güvenilirdir.

Tarama Testlerinin Güvenilirliği

Tarama testleri tanı testi olmamakla birlikte, gelişen teknoloji ile birlikte özellikle NIPT gibi yöntemler yüksek doğruluk oranlarına sahiptir. Ancak riskli sonuçlar saptandığında mutlaka invaziv tanı yöntemlerine başvurulmalıdır. Bu amaçla amniyosentez, CVS veya kordosentez gibi işlemlerle kesin tanı konabilir. Bu işlemler yalnızca uzman perinatologlar tarafından gerçekleştirilmelidir.

Kimler İçin Daha Önemlidir?

Tüm gebelere tarama testleri önerilmekle birlikte, özellikle ileri yaş gebeliklerde (35 yaş üzeri), ailede genetik hastalık öyküsü olanlarda veya önceki gebeliklerde anomalili doğum öyküsü bulunanlarda bu testlerin yapılması çok daha büyük önem taşır.

Hayır. Tarama testleri tamamen zararsızdır. Anne kanı ve ultrason gibi non-invaziv yöntemlerle yapılır, bebeğe herhangi bir fiziksel müdahale söz konusu değildir.
Hayır. Yüksek riskli sonuç sadece olasılık belirtir. Kesin tanı koymak için ileri tetkik (amniyosentez gibi) gereklidir.
Evet. Tarama testleri tüm gebelere önerilir. Erken dönemde bilgi sahibi olmak, hem takip hem de yönetim açısından avantaj sağlar.
NIPT testlerinin doğruluk oranı Down sendromu için %99’a kadar çıkmaktadır. Ancak yine de tanı koydurucu değildir; risk belirlemesi için kullanılır.
Yasal olarak zorunlu değildir; ancak gebelik takibinin önemli bir parçasıdır ve önerilir. Bilgilendirilmiş onam sonrası yapılır.